|
İKLİM DEĞİŞİMİ KONUSUNDA BİRLEŞMİŞ
MİLLETLER ÇERÇEVE
KONVENSİYONU'NA İLİŞKİN
KYOTO
PROTOKOLÜ
İklim değişikliğine yönelik Birleşmiş
Milletler Çerçeve Kongresi'nin Tarafları olarak (bundan
böyle "Kongre" olarak anılacaktır), Bu Sözleşme'nin
Tarafları, Madde 2'de açıklanan Kongre'ye ilişkin gerçek
amaca ulaşmak için, Kongre'ye ilişkin hükümler göz
önünde bulundurularak, Kongre'ye ilişkin Madde 3'ün
rehberliğinde olmak üzere, Kongre'nin birinci oturumda
taraflarca alınan 1/CP.1 kararı ile kabul edilen Berlin
antlaşması gereğince aşağıdaki hükümler üzerinde
antlaşmaya varmışlardır :
MADDE 1
Bu protokolün amaçlarını
gerçekleştirmek üzere Kongre'ye ilişkin Madde
1'de yapılan tanımlamalar dikkate alınacaktır. Ayrıca:
1. "Taraflar Toplantısı" burada
Kongre ile ilişkili olarak Taraflar
Toplantısı anlamına gelecektir.
2. "Kongre" burada 9 Mayıs 1992
tarihinde New York şehrinde akdedilen İklim
değişikliğine Yönelik Birleşmiş Milletler Çerçeve
Kongresi anlamına gelecektir.
3. "İklim Değişikliğine Yönelik
Devletler Arası Panel" burada 1988 yılında Dünya
Meteoroloji Örgütü ve Birleşmiş Milletler Çevre Programı
tarafından ortaklaşa düzenlenen İklim Değişikliğine
Yönelik Devletler Arası Panel anlamına gelecektir.
4. "Montreal Protokolü" burada 16
Eylül 1987 tarihinde çıkartılan ve daha sonra üzerinde
değişiklik ve düzeltmeler yapılmış olan Ozon Tabakası
Delici Maddelere Yönelik Montreal Protokolü anlamına
gelecektir.
5. "Mevcut/halihazırda bulunan ve Oy
Veren Taraflar" burada mevcut ve olumlu veya olumsuz oy
veren Taraflar anlamına gelecektir.
6. "Taraf" aksi metinde açıkça
belirtilmediği sürece, bu Protokol Tarafları'ndan biri
anlamına gelir.
7. "Ek 1'e yer alan Taraf" burada Ek
1 de belirtilmiş Kongrenin bir Tarafı anlamına gelecek
olup, keyfiyet Kongrenin Madde 4 Fıkra 2(g) uyarınca
bildirilecektir.
MADDE 2
1. Ek 1'de yer alan bütün Taraflar,
sürdürülebilir
kalkınmayı teşvik etmek amacıyla Madde
3'e uygun olarak sayısallaştırılmış emisyon sınırlaması
ve indirimini yerine getirmek amacıyla:
(a) Aşağıdaki ulusal koşullara uygun
olarak politika ve önlemler uygulayacak ve/veya
geliştirecektir:
(i) Ulusal Ekonominin ilgili
sektörlerindeki enerji etkinliğinin iyileştirilmesi;
(ii) İlgili uluslararası çevre
antlaşmaları kapsamındaki taahhütler ile sürdürülebilir
orman düzenleme uygulamaları, ağaç dikimi ve ağaç
takviyesine/desteğine ilişkin teşvikler dikkate alınarak
Montreal Protokolü ile düzenlenen sera gazlarına ilişkin
rezervlerin korunması ve iyileştirilmesi;
(iii) İklim değişikliğine ilişkin
yaklaşımlar ışığında sürdürülebilir tarımsal yöntemlerin
yaygınlaştırılması;
(iv) Yeni ve yenilenebilir enerji
çeşitleri, karbondioksit tecrit/ayırma teknolojileri ve
gelişmiş ve yenilikçi çevresel bakımdan sağlam
teknolojiler üzerinde araştırma yapmak, teşvik etmek,
geliştirmek ve kullanımının artmasını sağlamak;
(v) Kongrenin amacına aykırı çalışan
ve sera gazı yayan sektörlere yapılan mali teşvikler,
vergi ve harç istisnaları ile ekonomik yardımları veya
ilgili piyasa aksaklıklarını aşamalı olarak kaldırmak
veya tasfiye etmek;
(vi) Montreal Protokolü ile
düzenlenmemiş bulunan sera gazının
emisyonunu/yayılmasını sınırlandıran veya azaltan
politika veya önlemleri teşvik etmeyi amaçlayan ilgili
sektörlerdeki uygun reformların teşviki;
(vii) Nakliye sektöründe, Montreal
Protokolü tarafından düzenlenmeyen sera gazı
emisyonu/yayımının sınırlandırılması ve/veya
azaltılmasına ilişkin önlemler;
(viii) Atık idaresi ile birlikte
üretim, nakliye ve enerji dağıtımının iyileştirilmesi ve
kullanılması yoluyla metan emisyonunun/yayımının
sınırlandırılması ve/veya azaltılması;
(b) Kongre'ye ilişkin Madde 4, Fıkra
2(e)(i) uyarınca Madde 1 kapsamında düzenlenen politika
ve önlemlere ilişkin bireysel ve müşterek/ortak
etkinliğin genişletilmesi için söz konusu Taraflar ile
işbirliği yapmak. Bu amaçla, söz konusu Taraflar,
yukarıda açıklanan politika ve önlemler ile
ilişkili deneyim ve bilgi alış verişinde bulunmak için
uyumluluk, şeffaflık ve etkinlik yolları geliştirmek de
buna dahil olmak kaydıyla adımlar atacaklardır. Bu
Protokol Tarafları'nın bir araya geldiği Taraflar
Toplantısı ilk toplantısında/oturumunda veya sonraki ilk
uygulanabilir oturumunda tüm gerekli bilgileri dikkate
alarak bu iş birliğini kolaylaştırmanın yollarını ele
alacaktır.
2. Ek 1'de yer alan Taraflar,
Montreal Protokolü Tarafından düzenlenmemiş bulunan ve
havacılık ve deniz yakıt tankerlerinden kaynaklanan sera
gazlarının emisyonu/yayımını sınırlandırılması veya
indirilmesini gözetecekler ve bu amaçla sırasıyla
Uluslararası Sivil Havacılık Örgütü ve Uluslararası
Denizcilik Örgütü ile beraber çalışılacaktır.
3. Ek 1'de yer alan Taraflar bu Madde
kapsamındaki politika ve önlemleri uygulamaya
çalışacaklardır. Burada ters etkilerin en aza
indirilmesine önem verilecek ve Kongre'ye ilişkin Madde
3 göz önünde bulundurularak iklim değişikliği üzerindeki
ters etkiler, Uluslararası ticaret üzerindeki etkiler ve
diğer Taraflar üzerindeki sosyal, çevresel ve ekonomik
etkiler (özellikle gelişmekte olan ülke Taraflar ve
bilhassa Kongre'ye ilişkin Madde 3 Fıkra (8) ve (9) da
belirtilenler) buna dahil olacaktır. Bu Protokol
Tarafları'nın bir araya geldiği Taraflar Toplantısı'nda,
uygun görüldüğü taktirde, daha ileri bir adım atarak bu
Fıkra hükümlerini gerçekleştirilmesi teşvik edilecektir.
4. Bu Protokol Tarafları'nın bir
araya geldiği Taraflar Toplantısı farklı ulusal
koşullar ve muhtemel etkileri dikkate alarak yukarıdaki
Fıkra (1)(a)bakımından yararlı olduğu kararına vardığı
taktirde, söz konusu politika ve önlemlerin
koordinasyonu için gerekli yol ve yöntemleri ele
alacaktır.
MADDE 3
1. Ek 1'e yer alan Taraflar, bireysel
veya müşterek/ortak olarak, Ek A'da sıralanan sera
gazlarına ilişkin toplam antropojenik/insan türümsel
karbondioksit eş değer emisyonu/yayımı Ek B'de
sayısallaştırılan emisyon sınırlaması ve indirimi
taahhütleri gereğince belirlenen ve hesaplanan
miktarları, bu Madde hükümleri gereğince ve 2008
ila 2012 yılları arasındaki seviyenin 1990 yılı
seviyeleri en az %5 altında olacağı perspektifiyle,
aşmayacaktır.
2. Ek 1'de yer alan bütün Taraflar
2005 yılına kadar bu protokol kapsamındaki taahhütlerini
yerine getirmek konusunda gözle görülür bir ilerleme
kaydedecektir.
3. Doğrudan insan kaynaklı toprak
kullanımı değişikliği ve orman faaliyetlerden (1990
yılından bu yana ağaçlandırma, ağaç takviyesi ve dikimi
ile sınırlı olmak kaydıyla) kaynaklanan ve her bir
taahhüt süresi içinde karbon stoklarındaki
doğrulanabilir değişiklikler olarak ölçülebilen, sera
gazı emisyonlarındaki net değişiklikler Ek 1'de yer alan
her bir Tarafa ilişkin bu Madde kapsamındaki
taahhütlerini karşılamak için kullanılacaktır. Bu
faaliyetlerle ilişkili olarak, sera gazı emisyonları
şeffaf ve doğrulanabilir biçimde rapor edilecek ve Madde
7 ve 8 e uygun olarak gözden geçirilecektir.
4. Bu Protokol Tarafları'nın bir
araya geldiği Taraflar Toplantısı'nın birinci
toplantısından/oturumundan önce, Ek 1'de yer alan her
bir Taraf, bilimsel ve teknolojik tavsiye amaçlı
yardımcı bir organın incelemesine sunulmak üzere 1990
yılındaki karbon stokları seviyesine ilişkin Verileri
sağlayacak ve sonraki yıllar içinde karbon stoklarında
meydana gelebilecek değişikliklerin tahmin edilmesini
sağlayacaktır. Bu Protokol Tarafları'nın bir araya
geldiği Taraflar Toplantısı, ilk toplantısında veya
bundan sonra ne zaman olabilirse, aşağıdaki konularla
ilgili usul, kılavuz ve kurallar üzerinde karar
alacaklardır : Sera etkisi yaratan gaz emisyonlarında,
değişikliklerle ilgili insan kaynaklı ek faaliyetler,
sinkler kullanılarak tarımsal topraklarda tasfiye,
toprak kullanıma ilişkin değişim ve orman sınıflarının
Ek 1'de yer alan Taraflar için belirlenmiş miktarlara
eklenmesi ve çıkartılması - ki bu sonuncusu için,
belirsizlikler, raporlamada şeffaflık,
doğrulanabilirlik, İklimsel Değişiklik konusunda
Devletler arası Panele ilişkin metodolojik
çalışma,Taraflar Toplantısı'na ilişkin kararlar ve Madde
5'e uygun olarak Bilimsel ve Teknolojik Tavsiye amaçlı
Yardımcı Organ Tarafından sağlanan tavsiyeler. Söz
konusu bir karar, ikinci ve daha sonraki taahhüt
dönemlerinde uygulanacaktır. Herhangi bir Taraf, birinci
taahhüt dönemi için ilave insan kaynaklı faaliyetler
konusunda söz konusu kararı uygulama yoluna
gidebilir,ancak bu faaliyetler 1990 yılından bu yana
gerçekleşmiş olmalıdır.
5. Ek 1'de yer alan ve Taraflar
Toplantısı 9/CP.2 kararı uyarınca ikinci toplantısında
tespit edilen baz yılı veya dönemine sahip piyasa
ekonomisine geçiş sürecinde olan ekonomiler kendi
taahhütlerini yerine getirmek için bu Madde kapsamındaki
baz yılı veya dönemini kullanacaktır. Kongre'ye ilişkin
Madde 12 kapsamında birinci ulusal bildirimini henüz
gerçekleştirmemiş olan ve Pazar ekonomisine geçiş süreci
içinde olan Ek 1'de yer alan herhangi bir Taraf, bu
Madde kapsamında taahhütlerinin yerine getirilmesi
amacıyla tarihsel baz yıl veya 1990'dan başka süre
kullanmak isteğini de bu Protokol Tarafları'nın bir
araya geldiği Taraflar Toplantısına bildirecektir. Bu
Protokol Tarafları'nın bir araya geldiği Taraflar
Toplantısı bu bildirimin kabul edilip edilmeyeceğine
karar verecektir.
6. Bu Madde haricinde bu protokol
kapsamındaki taahhütlerin yerine getirilmesinde bu
Kongre'ye ilişkin Madde 4, Fıkra (6) göz önünde
bulundurularak, Ek 1'de yer alan bu Protokol
Tarafları'nın bir araya geldiği Taraflar Toplantısı
tarafından, piyasa ekonomisine geçme süreci içinde olan
ekonomilere belirli bir derecede esneklik sağlanacaktır.
7. 2008'den 2012'ye kadar olan
birinci sayısallaştırılmış emisyon sınırlaması ve
indirimi taahhüdü döneminde, Ek 1'de yer alan ve her bir
Taraf için belirlenen miktar 1990 yılı veya baz yıl veya
yukarıdaki Fıkra(6) 'ya uygun olarak belirlenen bir
dönemde Ek A'da sıralanan sera gazlarına ilişkin toplam
antrofogenik/insan türümsel karbondioksit emisyon
değerinin 5 ile çarpılması ile elde edilen sonuç için Ek
B'de açıklanan yüzdeye eşdeğerdir. Ek 1'de yer alan
Taraflar (ki bunlar için toprak kullanımı değişimi ve
ormancılığa 1990 yılında sera gazı emisyonun net
kaynağını oluşturmaktadır) 1990 yılı emisyonları baz
yılı veya süresi/periyodu içine 1990 yılı emisyonlarında
baz yılı veya kaynaklarıyla toplam antropogenik/insan
türümsel karbondioksit eşdeğeri emisyonları dahil
edilecektir), belirlenen miktarların hesaplanması
amacıyla toprak kullanımı değişiminden yine 1990 yılında
sinkler kullanılarak gerçekleştirilen tasfiyeler bundan
indirilecektir.
8. Ek I'de yer alan Taraflar'dan
herhangi biri, yukarıda Fıkra (7)'de atıfta bulunulan
hesaplama amacıyla 1995 yılını hidroflorokarbon,
perflorokarbon ve sülfür hekzaflorit için baz yıl olarak
kullanabilir.
9. Ek I'de yer alan Taraflar için
sonraki yıllara yönelik taahhütler bu Protokol'e ait Ek
B'de düzenlenebilir, şu şartla ki bu düzenleme Madde 21
Fıkra (7) hükümlerine uygun olmalıdır. Bu Protokol
Tarafları'nın bir araya geldiği Taraflar Toplantısı,
yukarıda Fıkra 1'de atıfta bulunulan birinci görev
süresinin sonundan önce en az yedi yıl içinde söz konusu
taahhütlere ilişkin görüşmelere başlayacaktır.
10. Bir Tarafın Madde 6 veya Madde 17
hükümlerine göre bir diğer Taraftan talep ettiği
herhangi bir emisyon indirme birimleri, veya belirlenen
miktarın herhangi bir bölümü talep eden Taraf için
belirlenen miktara ilave edilecektir .
11. Bir Tarafın Madde 6 veya Madde 17
hükümleri gereğince diğer Tarafa aktardığı herhangi bir
emisyon indirme birimleri, veya belirlenen miktarın
herhangi bir bölümü, Aktaran Taraf için belirlenen
miktardan düşürülecektir.
12. Bir Tarafın Madde 12 hükümlerine
göre bir diğer Taraftan talep ettiği tasdikli indirim
birimleri talep eden Taraf için belirlenen miktarlara
ilave edilecektir.
13. Taahhüt süresi içinde Ek I'de yer
alan bir Tarafa ilişkin emisyonların bu Madde kapsamında
belirlenen miktardan az olması halinde, o Tarafın talebi
üzerine, izleyen taahhüt süreleri içinde, o Taraf için
belirlenen miktara ilave edilecektir.
14. Ek I'de yer alan her bir Taraf,
yukarıdaki Fıkra 1'de açıklanan taahhütleri, özelikle
Kongre'ye ait Madde 4, Fıkra 8 veya 9'da belirlenmiş
olanlar olmak üzere, gelişmekte olan ülke Taraflar
üzerindeki sosyal,çevresel ve ekonomik ters etkileri
asgariye indirecek şekilde uygulamak için elinden ne
geliyorsa yapmaya çalışacaktır. Bu Fıkraların
uygulanması konusunda, Taraflar Toplantısının ilgili
kararlarına uygun olarak, bu Protokol Tarafları'nın bir
araya geldiği Taraflar Toplantısı, ilk toplantısında, bu
Fıkralarda atıfta bulunulan Taraflar üzerinde tepki
önlemleri ve/veya iklim değişiklerinin ters etkilerini
asgariye indirmek için gerekli girişimleri ele
alacaktır. Ele alınacak konular arasında fon kurulması,
sigorta ve teknoloji transferi olacaktır.
Madde 4
1. Madde 3 kapsamındaki taahhütlerini
yerine getirmek için bir anlaşmaya varmış Ek 1'de yer
alan Tarafların bu taahhütleri karşıladığı
varsayılacaktır, ancak Ek A'da sıralanan sera gazlarının
emisyonlarına eşdeğer toplam entegre/bütünleşik
antropogenik/insan türümsel karbon dioksit, Ek B'de
açıklanan kantitatif emisyon sınırlaması indirim
taahhütleri uyarınca ve Madde 3 hükümlerine uygun olarak
hesaplanan miktarları aşmayacaktır. Anlaşmanın her bir
Tarafına tahsis edilen ilgili emisyon seviyesi o
anlaşmada açıklanacaktır.
2. Bu Protokolün şartları, bu
anlaşmanın Tarafları tarafından bu anlaşma tarafından
onaylanan, kabul edilen veya tasdik edilen araçlara
ilişkin belgelerin emanete bırakılma tarihinde
Sekreterya'ya bildireceklerdir. Sekreterlik, sırası
geldiğinde, Kongre'nin Taraflarına ve imza sahiplerine
anlaşmanın koşullarını açıklayacaktır.
3. Böyle herhangi bir anlaşma, Madde
3, Fıkra 7'de belirtilen uyma süresi için geçerliliğini
koruyacaktır.
4. Tarafların, bölgesel ekonomik
bütünleşme örgütü çerçevesinde, birlikte ve müşterek
hareket etmesi halinde, bu Protokolün düzenlenmesinden
sonra örgütün bileşimindeki herhangi bir değişiklik,
sadece bu değişikliğin ardından düzenlenen Madde 3
kapsamındaki taahhütlere ilişkin amaçlar için
uygulanabilir.
5. Tarafların toplam bütünleşik
emisyon indirimlerini yerine getirmemeleri halinde, bu
anlaşmanın taraflarından her biri bu anlaşmada açıklanan
kendi emisyon oranlarından sorumlu olacaktır.
6. Kendisi de bu protokole
Taraf olan bir bölgesel ekonomik bütünleşme örgütü
çerçevesinde, ve bu örgüt ile birlikte, müşterek hareket
eden Tarafların böyle hareket etmesi halinde, bölgesel
ekonomik bütünleşme örgütüne üye her bir Devlet üye
münferiden/tek başına ve Madde 24'e uygun hareket eden
bölgesel ekonomik bütünleşme örgütü ile beraber, toplam
bütünleşik/entegre emisyon indirimlerinde başarısız
olunması halinde, bu Maddeye uygun olarak belirtilen
kendi emisyon/yayım seviyelerinden
dolayı sorumlu olacaktır.
MADDE 5
1. Ek I'de yer alan her bir Tarafın,
ilk taahhüt süresinden önceki bir yıldan geç olmamak
kaydıyla, Montreal Protokolü tarafından düzenlenmemiş
kaynaklara göre antropogenik/insan türümsel emisyonları
ile sinkler kullanılarak kaldırılan tüm sera gazlarının,
tahmin eden ulusal bir sistem içinde bir yere sahip
olacaktır. Aşağıdaki Fıkra 2'de belirtilen
metodolojileri oluşturan böyle ulusal sistemler için
kılavuzlar üzerinde, bu Protokol Tarafları'nın bir araya
geldiği Taraflar Toplantısının ilk toplantısında
kararlaştırılacaktır.
2. Montreal Protokolü tarafından
düzenlenmemiş kaynaklara göre antropogenik/insan
türümsel emisyonlar ile sinkler kullanılarak kaldırılan
tüm sera gazlarının tahminine ilişkin metodolojiler,
İklim Değişimi üzerindeki Hükümetler Arası Panel'de
kabul edilecek ve Taraflar Toplantısı' nın ilk
toplantısında kararlaştırılacaktır. Böyle
metodolojilerin kullanılmadığı yerlerde, bu Protokol
Tarafları'nın bir araya geldiği Taraflar Toplantısının
ilk toplantısında üzerinde anlaşılan metodolojiler
uygulanacaktır. Diğerlerinin yanı sıra, İklim Değişimi
üzerindeki Hükümetler Arası Panel tarafından yapılan
çalışma ve Bilimsel ve Teknolojik Tavsiye Yardımcı
Kurumu Tarafından sağlanan tavsiye esas alınarak bu
Protokol
Tarafları'nın bir araya geldiği Taraflar Toplantısı,
Taraflar Toplantısınca alınmış ilgili kararları tamamen
göz önünde bulundurarak söz konusu metodolojileri ve
düzenlemeleri düzenli olarak gözden geçirecek ve uygun
olduğu takdirde değiştirecektir. Metodolojilere veya
düzenlemelere ilişkin herhangi bir revizyon sadece bu
revizyonun ardından düzenlenen taahhüt süresi göz önünde
bulundurularak Madde 3 kapsamındaki taahhütler ile
olan uygunluğun temin edilmesi için kullanılabilecektir.
3. Ek A'da listelenmiş kaynaklara
göre antropogenik/insan türümsel emisyonları ve sinkler
kullanılarak kaldırılan tüm sera gazlarına eşdeğer
karbon dioksiti hesaplamak için kullanılan küresel
ısınma potansiyelleri, İklim Değişimine Yönelik
Hükümetler Arası Panel'in üçüncü
oturumunda/toplantısında kabul edildiği şekilde
olacaktır. İklim Değişimine Yönelik Hükümetler arası
Panel'e ilişkin çalışma ve Bilimsel ve Teknolojik
Tavsiye Yardımcı Kurumu Tarafından sağlanan tavsiye
temelinde, bu Protokol Tarafları'nın bir araya geldiği
Taraflar Toplantısı, her bir sera gazının küresel
ısınma potansiyelini gözden geçirecek ve gerekli gördüğü
takdirde, Taraflar Toplantısı'nın ilgili kararları
bütünüyle göz önünde bulundurularak revize edecektir.
Küresel ısınma potansiyeline ilişkin herhangi bir
revizyon, bu revizyonu müteakip düzenlenen herhangi bir
taahhüt dikkate alınarak sadece Madde 3 kapsamında yer
alan taahhütlere uygulanacaktır.
MADDE 6
1. Madde 3 kapsamında taahhütlerin
yerine getirilmesi amacıyla, Ek 1'de yer alan herhangi
bir Taraf, herhangi bir ekonomik sektördeki sera
gazlarının sinkler kullanılarak antropogenik olarak
kaldırılmasının iyileştirilmesini veya kaynaklarına göre
antropogenik emisyonların azaltılmasını amaçlayan
projelerden kaynaklanan herhangi bir diğer böyle Tarafın
emisyon indirimi birimlerine aktarabilir, şu şartla ki :
(a)Böyle bir proje ilgili Tarafların
onayını almalıdır;
(b)Böyle bir proje kaynaklarına göre emisyonda bir
azalma veya sinklerkullanılarak kaldırılmasında iyileşme
sağlayacaktır, demek oluyor ki bu aksi takdirde
olabilecek olana ilave niteliğindedir.
(c) Madde 5 ve 7 kapsamındaki sorumluluklarına uygun
hareket etmediğitakdirde herhangi bir emisyon azaltıcı
birimler elde edemez; ve
(d) Emisyon indirim birimlerinin temini Madde 3
kapsamındaki toplantıtaahhütlerine ilişkin amaçlar için
yapılan yurt içi çalışmalara ilavenitelikte olacaktır.
2. Bu Protokol Tarafları'nın bir
araya geldiği Taraflar Toplantısı ilkoturumunda, veya
toplantısından sonra olabilecek en kısa sürede doğrulama
ve raporlama için dahil olmak üzere bu Maddenin
uygulanmasına yönelik kılavuzları daha fazla incelemeye
tabii tutabilir.
3. Ek 1 de yer alan Taraf; üretim,
transfer veya edinime yol açan faaliyetlere katılmaları
için emisyon indirim birimlerine ilişkin, kendi
sorunluluğu altında olmak üzere ve bu Madde kapsamında
yasal kurumlara yetki verebilir.
4. Madde 8 de bu Maddeye atıfta
bulunularak gerekli şartlara ilişkin Ek 1 de yer alan ve
bir Tarafın uygulamasına ait bir sorun meydana gelmesi
halinde, emisyon indirim birimlerine ilişkin transfer ve
edinimler sorun tespit edildikten sonra sürdürülmeye
devam edilebilir. Şu şartla ki söz konusu birimler,
uygunluk sorunu çözümleninceye kadar Madde 3
kapsamındaki taahhütlerin yerine getirmek için
Taraflardan biri Tarafından kullanılamaz.
MADDE 7
1. Ek 1' de yer alan her bir Taraf,
montreal protokolü Tarafından düzenlenmeyen Taraflar
Toplantısının ilgili kararına göre gönderilen ve Madde 3
e uygunluğunu temin etmek amacıyla gerekli ek bilgi
niteliğindeki ve yukarıdaki Fıkra 4 e uygun olarak
tespit edilecek, (kaynaklara göre) antropojenik
emisyonlar ile sera gazlarının sinkler kullanılarak
kaldırılmasına, yıllık envanterinde, yer verecektir.
2. Ek 1'de yer alan her bir Taraf,
ulusal bildirgesinde, konvensiyonun 12.Maddesi
kapsamında gönderilen, aşağıdaki Fıkra 4 ile
uygunluğunun kararlaştırılacak bu protokol kapsamındaki
taahhütleri uygunluğu göstermek için gerekli ek bilgiye
yer verecek olup aşağıdaki Madde 4'e uygun olarak
kararlaştıracaktır.
3. Ek 1'de yer alan her bir Taraf
yukarıdaki Fıkra 1 kapsamında istenen bilgileri yıllık
olarak gönderecektir. Şöyle ki bu Protokol o Taraf için
yürürlüğe girdikten sonra taahhüt süresinin birince
yılında Kongre kapsamında birinci envanter ile beraber
başlar. Her bir Taraf bu Protokol yürürlüğe girdikten
sonra ve aşağıdaki Fıkra 4'de bahsedilen kılavuz'un
düzenlenmesinden sonra Kongre kapsamında 1. ulusal
bildirgenin parçası olarak yukarıdaki Fıkra 2 kapsamında
gerekli bilgiyi gönderecektir. Bu Madde kapsamında
istenen bilgiye ilişkin müteakip gönderme sıklığı bu
Protokol Tarafları'nın bir araya geldiği Taraflar
Toplantısı tarafından tespit edilecek olup Taraflar
Toplantısı tarafından kararlaştırılan ulusal
bildirgelerin gönderilmesi için zaman çizelgesi dikkate
alınır.
4. Bu Protokol Tarafları'nın bir
araya geldiği Taraflar Toplantısı konferans ilk
toplantısında ve daha sonra periyodik olmak üzere bu
Madde kapsamında istenen bilgilerin hazırlanmasına
yönelik kılavuzların hazırlayarak gözden geçirecek olup
Taraflar Toplantısı Tarafından düzenlenen Ek 1 de yer
alan Tarafların ulusal bildirgelerin hazırlanması için
düzenlenmiş kılavuzlar dikkate alınır. Bu Protokol
Tarafları'nın bir araya geldiği Taraflar Toplantısı
konferans, aynı zamanda, birinci taahhüt süresinden önce
tayin edilen miktarların kayda geçirilmesi için gerekli
değişiklikler üzerinde karar verecektir.
Madde 8
Ek 1'de yer alan her bir Taraf
tarafından Madde 7 kapsamında gönderilen bilgi, Taraflar
Toplantısı'nın ilgili kararları uyarınca, bu Protokol
Tarafları'nın bir araya geldiği Taraflar Toplantısı
aşağıdaki Fıkra 4 kapsamında bu amaçla düzenlenen
kılavuzlara uygun uzman revizyon ekipleri çalışmaları
ile gözden geçirilecektir. Ek 1'de yer alan her bir
Tarafça, Madde 7 Fıkra 1'e uygun olarak gönderilen
bilgiler, emisyon envanterlerinin ve tayin edilen
miktarların yıllık düzenlenme ve hesaplanma işlemlerinin
bir parçası olarak gözden geçirilecektir. Buna ek
olarak, Ek 1'de yer alan her bir Taraf tarafından
Madde 7 Fıkra 2 bildirgelerin revizyonunun bir parçası
olarak gözden geçirilecektir.
2. Uzman revizyon ekipleri Sekretarya
tarafından koordine edilecek olup Taraflar
Toplantısı'nın buradaki amacına uygun sağlanan kılavuza
uygun olarak Kongre Tarafları ve, uygun olduğu taktirde,
devletler arası organizasyonlar tarafından tayin edilen
kişiler arasından seçilen uzmanlardan oluşacaktır.
3. Revizyon süreci bu Protokol'e
ilişkin herhangi bir Taraf tarafından gerçekleştirilen
uygulamanın bütün yönlerinin baştan sona ve kapsamlı
teknik olarak değerlendirilmesini sağlayacaktır. Uzman
revizyon ekipleri Bu Protokol Tarafları'nın bir araya
geldiği Taraflar Toplantısına bir rapor hazırlayacak
olup Tarafların taahhütlerine ilişkin uygulamalar
değerlendirilecek, taahhütlerin gerçekleştirilmesi
sırasında ortaya çıkan herhangi bir potansiyel sorunu ve
etkileyen faktörleri tespit edecektir. Söz konusu
raporlar sekreterlik tarafından Kongre'nin tüm
Taraflarına sirküle edilecektir. Sekreterya bu Protokol
Tarafları'nın bir araya geldiği Taraflar Toplantısı
tarafından daha fazla incelenmesi için söz konusu
raporlarda belirtilen uygulamalara ilişkin sorunları
listeleyecektir.
4. Bu Protokol Tarafları'nın bir
araya geldiği Taraflar Toplantısı ilk toplantısında,
Taraflar Toplantısının ilgili kararlarını dikkate
alarak, uzman revizyon ekipleri Tarafından bu Protokolün
uygulanmasının gözden geçirilmesi için ilk oturumunda
kılavuzlar hazırlayacak ve daha sonra düzenli olarak
gözden geçirecektir.
5. Bu Protokol Tarafları'nın bir
araya geldiği Taraflar Toplantısı, uygulama için
yardımcı organ ve gerekli olduğu taktirde, bilimsel ve
teknolojik tavsiye yardımcı organın yardımı ile
aşağıdaki konuları ele alacaktır:
(a) Madde 7 kapsamında Taraflarca
gönderilen bilgi ve bu Madde kapsamında geçekleştirilen
uzman revizyonlarına ilişkin raporlar;
(b) Sekreterya Tarafından yukarıdaki Fıkra 3 kapsamında
listelenen
uygulamaya ilişkin sorunlar ile beraber Taraflarca
çıkarılan her türlü sorun.
6. Yukarıdaki Fıkra 5 e atıfta
bulunarak bilginin ele alınması uyarınca, Bu Protokol
Tarafları'nın bir araya geldiği Taraflar Toplantısı, bu
Protokolun uygulanması için gereken her hangi bir konuda
kararlar alacaktır.
Madde 9
1. Bu Protokol Tarafları'nın bir
araya geldiği Taraflar Toplantısı iklim değişimi ve
sonuçları üzerindeki elde edilebilecek en iyi bilimsel
ve değerlendirmeler ile birlikte teknik, sosyal ve
ekonomik bilgiler ışığında bu Protokolu gözden
geçirecektir.
2. Birinci revizyon bu Protokol
Tarafları'nın bir araya geldiği Taraflar Toplantısına
ait ikinci toplantısında gerçekleşecektir.
Madde 10
Bütün Taraflar ortak fakat
farklılaşmış sorumluluklar ve özel ulusal ve bölgesel
öncelikleri, amaçları ve koşullarını göz önünde
bulundurarak ek 1 de yer almayan Taraflar için yeni
taahhütler getirmeden, kongreye ilişkin Madde 4 Fıkra 1
kapsamındaki mevcut taahhütleri yeniden teyit ederek
Kongre'ye ilişkin Madde 4 Fıkra 3, 5 ve 7 dikkate
alınarak sürdürülebilir kalkınma ve gelişme
gerçekleştirilmesi amacı ile bu taahhütlerin
uygulanmasını geliştirilmeye devam edecek olup aşağıda
belirtilen hususları yerine getirecektir:
(a) Yerel emisyon faktörlerinin
kalitesi, Taraf konferansınca üzerinde anlaşılan ve
Taraflar Toplantısınca düzenlenen ulusal bildirgenin
hazırlanması için gerekli kılavuzlar ile uyumlu
karşılaştırmalı metodolojiler kullanılarak Montreal
Protokolü Tarafından düzenlenmeyen bütün sera gazının
sinkler yoluyla kaldırılması ve kaynaklara göre
antropolojik emisyonlara ilişkin ulusal envanterlerin
hazırlanması ve periyodik olarak güncellenmesi için her
bir Tarafın sosyoekonomik koşullarını yansıtan yerel
emisyon faktörleri, faaliyet verileri ve/veya
modellerini iyileştirmek için ilgili ve olabildiği
ölçüde maliyet etkin ulusal ve gerekli yerde de bölgesel
programların formülasyon;
(b) İklim değişikliklerini azaltacak
önlemler ile iklim değişimi için uygun adaptasyonları
kolaylaştırmak için gerekli olan önlemleri içeren ulusal
ve gerekli olduğu yerde bölgesel programların formüle
edilmesi, uygulanması, yayınlanması ve düzenli olarak
güncelleştirilmesi;
(i)Söz konusu programlar,
diğerlerinin yanı sıra enerji, nakliye ve sanayi
sektörleri ile beraber tarım, ormancılık ve atık
yönetiminde ilgilendirir. Bunun ötesinde, uzamsal
planlamanın iyileştirilmesine yönelik adaptasyon
teknolojileri ve yöntemleri iklim değişiminin
adaptasyonu iyileştirir; ve
(ii) Ek 1 de yer alan Taraflar, bu
program kapsamında uygulamaya yönelik bilgiler
gönderecek olup buna Madde 7 ye uygun olarak ulusal
programlar dahildir; diğer Taraflar kendi ulusal
bildirgelerine, uygun olduğu taktirde,söz konusu Tarafın
iklim değişikliğini ve bunun yan etkilerini ele
alınmasında katkıda bulunduğuna inandığı önlemleri
içeren programlar hakkında bilgiler dahil etme yoluna
gidecek olup buna sera gazı emisyonlarındaki artışın
azaltılması ve sinkler kullanılarak kaldırılması, tesis
inşaatı ve adaptasyon önlemlerinin geliştirilmesi
dahildir;
(c) Çevresel bakımdan sağlam
teknolojilere yönelik geliştirme, uygulama ve
yaygınlaştırma için etkili değişikliklerin teşviki, yine
bu teknolojilerin teşvik edilmesi, kolaylaştırılması ve
finanse edilmesi, uygun olduğu yerlerde iklim
değişikliği ile ilgili çevresel bakımdan sağlam
teknolojiler,know how, uygulamalar ve işlemlere ilişkin
transfer, erişim, özellikle gelişmekte olan ülkeler için
olmak üzere, kamu oyuna mal olmuş çevresel bakımdan
sağlam teknolojilerin etkin transferi için programlar ve
politikaların formülasyonu dahil özel sektör için
yetenekli bir çevrenin yaratılması, çevresel bakımdan
sağlam teknolojilerin teşvik edilmesi ve geliştirilmesi
ve erişilmesinde işbirliği yapmak;
(d) Bilimsel ve teknik araştırmalarda
iş birliği yapılması ve Tarafı olanlar, bu Protokol
Tarafları'nın bir araya geldiği Taraflar Toplantısının
herhangi bir toplantısına gözlemci olarak
katılabilirler, ancak bu Protokol kapsamında kararlar
sadece bu Protokolün Tarafları tarafından alınacaktır.
Bu Protokol Tarandojen kapasiteler ile uluslar arası ve
devletler arası çabalara katılmaya yönelik kapasiteler,
araştırma ve sistematik gözlem konusundaki programlar ve
şebekeler ilişkin programların geliştirilmesi ve
güçlendirilmesi olup burada Kongrenin 5. Maddesi dikkate
alınır;
(e) Eğitim ve yetiştirme
Programlarının geliştirme ve uygulanmasına yönelik
uluslararası seviyede ve gerektiği hallerde mevcut
organlar kullanılarak teşvik ve katılımda bulunmak olup
özellikle insan ve kurumsal kapasitesi açısından ulusal
kapasitenin oluşturulmasının güçlendirilmesi ve personel
mübadelesi yapılarak özellikle gelişmiş ülkelerde bu
alanda uzman yetiştirilmesi ve iklim değişikliği
konusunda ulusal seviyede kamuoyunun bilinçlenmesi ve
kamuoyunun gerekli bilgilere erişebilmesinin sağlanması.
Kongre' a ilişkin Madde 6 dikkate alınarak Kongre' un
ilgili organları kanalıyla bu faaliyetleri uygulamak
için uygun yöntemler geliştirilmelidir;
(f) Taraflar Toplantısının ilgili
kararlarına uygun olarak bu Madde uyarınca üstlenilen
program ve faaliyetler hakkındaki bilgilerin kendi
ulusal bildirgelerine dahil edilmesi; ve
(g) Bu Kongre'ye ilişkin bu Madde,
Madde 4, Fıkra 8 kapsamında ki taahhütlerin
uygulanmasında tam bir dikkat sarf edilmesi
Madde 11
1. Madde 10 un uygulanmasında
Taraflar Kongre un Madde 4 Fıkra 4,5,7,8 ve 9
hükümlerini dikkate alacaklardır.
2. Kongre Madde 4 Fıkra 3 ve Madde 11
hükümlerine uygun olarak Kongre un Madde 4 ve Fıkra 1 in
uygulanması kapsamında ve Kongre un mali
mekanizmalarının işlemesi için yetkilendirilmiş kurum ve
kuruluşları yoluyla, gelişmiş ülke Taraflar ve Kongre Ek
2 de yer alan gelişmiş Taraflar:
(a) Madde 10 Bent (a) da ele alınan
ve Kongre'ye ilişkin Madde 4 Fıkra 1 (a) kapsamındaki
mevcut taahhütlerini uygulanmasının
geliştirilmesinde,gelişmekte olan ülke Taraflarca
bütünüyle üstlenilen üzerinde anlaşılmış tam
maliyetlerin karşılamak için yeni ve ilave mali
kaynaklar sağlayacak; ve
(b) Aynı zamanda Madde 10 Tarafından
ele alınan Kongre'ye ilişkin Madde 4 Fıkra 1 kapsamında
mevcut taahhütlerin uygulanmasının geliştirilmesine
ilişkin üzerinde anlaşılmış tam maliyetlerin
karşılanması için gelişmekte olan ülke Taraflarca
ihtiyaç duyulan (ve teknoloji transferi de buna
dahildir) mali kaynakları sağlayacak olup o Maddeye
uygun olarak Kongre'ye ilişkin Madde 11 de atıfta
bulunulan uluslar arası kurum veya kuruluşlar ile
gelişmekte olan ülke Taraf arasında mutabakata
varılacaktır. Bu mevcut taahhütlerin uygulanması
fonların akışındaki doğruluk ve uygunluk ihtiyacı ve
gelişmiş ülke Taraflar arasında uygun yük paylaşımının
öneminin dikkate alacaktır. Bu Protokol düzenlenmesinden
önce üzerinde anlaşılan dahil olmak üzere Taraflar
Toplantısının ilgili kararları kapsamında Kongrenin mali
mekanizmasının işleyişi görevi verilen kurum veya
kuruluşlara yönelik kılavuz bu Fıkra'nın hükümlerini
gerekli değişiklikler yapılmış olarak uygulanacaktır.
3. Gelişmiş ülke Taraflar ile
Kongre'ye ilişkin Ek 2'de yer alan diğer gelişmiş
Taraflar (ile gelişmekte olan ülke Taraflar bundan
yararlanacaklardır), öte yandan, karşılıklı, bölgesel ve
diğer çok kanallı Taraflar yoluyla Madde 3'ün
uygulanması için mali kaynakları sağlayabilirler.
Madde 12
1. Temiz gelişme mekanizması burada
açıklanmıştır.
2. Temiz gelişme mekanizmasının
amacı, Ek 1'de yer almayan Taraflara sürdürülebilir
kalkınmanın sağlanmasında ve Kongreye ilişkin nihai
amaca katkıda bulunulmalarına, ve Ek 1'de yer alan
Taraflara Madde 3 kapsamındaki sayısallaştırılmış
emisyon sınırlaması ve indirimi taahhütlerini yerine
getirmelerine yardım etmek olacaktır.
3. Temiz gelişme mekanizması
kapsamında :
(a) Ek 1'de yer alan Taraflar,
belgelendirilmiş emisyon indirimlerinden kaynaklanan
proje faaliyetlerinden
(b) Ek 1'de yer almayan Taraflar, Bu Protokol
Tarafları'nın bir araya geldiği Taraflar Toplantısı
tarafından tespit edildiği üzere Madde 3 kapsamında
sayısallaştırılmış emisyon sınırlaması ve indirimi
taahhütlerinin bir kısmına uymaya katkıda bulunan böyle
projelerden elde edilen tasdikli emisyon indirimlerini
kullanabilir.
4. Temiz gelişme mekanizması, Bu
Protokol Tarafları'nın bir araya geldiği Taraflar
Toplantısı yetki ve kılavuzluğuna tabi olup temiz
gelişme mekanizmasının idari kurulu tarafından
denetlenir.
5. Her bir proje faaliyetinden
kaynaklanan emisyon indirimleri, bu Protokol
Tarafları'nın bir araya geldiği Taraflar Toplantısı
tarafından tayin edilecek operasyonel organlarca aşağıda
belirtilen esaslarla tasdik edilecektir :
(a) İlgili her bir Tarafça onaylanan
gönüllü katılım;
(b) İklim değişimini azaltılmasına ilişkin gerçek,
ölçülebilir ve uzun
dönemli kazançlar;
(c) Tasdikli proje faaliyeti olmaksızın gerçekleşen
ilave emisyon
indirimleri;
6. Temiz temizleme mekanizması,
gerektiğinde, tasdikli proje faaliyetlerine ilişkin
fonların düzenlenmesine yardım edecektir.
7. Bu Protokol Tarafları'nın bir
araya geldiği Taraflar Toplantısı, ilk toplantısında,
proje faaliyetlerinin bağımsız denetim ve doğrulanması
yoluyla şeffaflık, etkinlik ve kaydedilebilirlik
amaçlarına yönelik değişiklik ve yöntemleri ayrıntılı
bir şekilde ele alır.
8. Bu Protokol Tarafları'nın bir
araya geldiği Taraflar Toplantısı, tasdikli proje
faaliyetlerinden doğan bir payın, idari masraflar ile
uyarlama maliyetlerini karşılamak için iklim
değişikliklerinden ters yönde etkilenecek gelişmekte
olan ülkelere yardımı kapsayacak şekilde kullanılmasını
sağlayacaktır.
9. Yukarıda Madde 3(a)'de belirtilen
ve tasdikli emisyon indirimlerine ilişkin kazanımlarda
bahsedilen faaliyetler dahil olmak üzere temiz gelişme
mekanizması kapsamındaki katılım, özel ve/veya kamu
kuruluşlarını içine alabilir, ve temiz gelişme
mekanizmasının yönetim kurulu tarafından sağlanan
kılavuzluğa tabi olacaktır.
10. 2000 yılından birinci taahhüt
süresinin başlangıcına kadar geçen süre içinde sağlanan
tasdikli emisyon indirimleri, birinci taahhüt süresi
içinde uyumun başarılmasında yardım etmek için
kullanılabilir.
Madde 13
1. Taraflar Toplantısı, Kongre'nin
üst organıdır, bu Protokol Tarafları'nın toplanmasına
hizmet edecektir.
2. Bu Protokolün Tarafı olmayıp
Kongrenin Tarafı olanlar, bu Protokol Tarafları'nın bir
araya geldiği Taraflar Toplantısının herhangi bir
toplantısına gözlemci olarak katılabilirler, ancak bu
Protokol kapsamında kararlar sadece bu Protokolün
Tarafları tarafından alınacaktır.
3. Bu Protokol Tarafları'nın bir
araya geldiği Taraflar Toplantısı'nda, Kongre'de bir
Tarafı temsil eden Taraflar Toplantısı Bürosu'na ait
herhangi bir üye, aynı zamanda bu Protokol'ün Tarafı
olmadığı takdirde, bu Protokol' ün Tarafları
arasından seçilecek ilave bir üye ile yer
değiştirecektir.
4. Bu Protokol Tarafları'nın bir
araya geldiği Taraflar Toplantısı, Protokol
uygulanmasını düzenli olarak gözden geçirecek ve kendi
yetkisi dahilinde, etkin işleyişini geliştirmek
için gerekli kararları alacaktır. Bu Protokol tarafından
kendine verilen görevleri yerine getirecektir :
(a) Bu Protokol hükümlerine göre elde
edeceği bilgiler temelinde, bu Taraflar Protokol'ünün
uygulanmasını, bu Protokol uyarınca alınan önlemlerin
topyekün etkilerini, özellikle çevresel, ekonomik ve
sosyal etkileri ile kümülatif etkisini ve Kongre'nin
amacı yönünde hangi ölçüde ilerleme sağlandığını
değerlendirmek;
(b) Bu Protokol Tarafları'nın bir araya geldiği Taraflar
Toplantısı'nın yükümlülüklerini periyodik olarak
incelemek, Kongre'nin amacı doğrultusunda ve bilimsel ve
teknik bilginin evrim ve uygulanması ile kazanılan
deneyimler ışığında Kongre'ye ilişkin Madde 4, fıkra
2(d) ve Madde 7 fıkra 2 gereğince istenen revizyonları
eksiksiz yerine getirmek, ve böylece bu Protokol'
un uygulanması konusunda düzenli olarak raporlar
hazırlamak;
(c) Tarafların farklı çevre, sorumluluk ve imkan ve
kabiliyetleri ile bu Protokol'ün uygulanması konusundaki
taahhütleri dikkate alınarak iklim değişimi ve
etkilerini ele alan Taraflarca düzenlenen önlemler
konusunda bilgi alış verişini teşvik etmek ve
kolaylaştırmak,
(d) İki yada daha fazla Tarafın talebi üzerine,
Tarafların farklı çevre,
sorumluluk ve imkan ve kabiliyetleri ile bu Protokol'ün
uygulanması konusundaki taahhütleri dikkate alınarak,
iklim değişikliği ve etkilerini
ele almak için alınan önlemleri kolaylaştırmak;
(e) Kongre'nin amacı ve bu Protokol'ün hükümlerine uygun
olarak Bu
Protokol Tarafları'nın bir araya geldiği Taraflar
Toplantısı tarafından alınan ilgili kararlar bütünüyle
dikkate alınarak bu Protokol'un Bu Protokol
Tarafları'nın bir araya geldiği Taraflar Toplantısı
tarafından üzerinde anlaşılan etkili şekilde uygulanması
için karşılaştırılabilir metodolojilerin
geliştirilmesi ve periyodik olarak iyileştirmesinin
yapılmasını teşvik etmek ve bu yönde kılavuzluk etmek;
(f) Bu Protokol'ün uygulanması için gerekli konular
hakkında
tavsiyelerde bulunmak;
(g) Madde 11, fıkra 2 uygun olarak ilave mali kaynakları
harekete geçirme yoluna gitmek;
(h) Bu Protokol'ün uygulanması için gerekli görülen
yardımcı organlar
oluşturmak;
(i) yetkili uluslararası kuruluşlar ve hükümetler arası
ve sivil organlardan, uygun yerde bilgi, hizmet ve
işbirliği aramak ve yararlanmak ve;
(j) Bu Protokol'ün uygulanması için gereken diğer
işlevlerin yerine getirilmek ve Taraflar Kongresı
tarafından alınan bir karardan kaynaklanan her türlü
görevi ele almak.
5. Taraflar Toplantısı'na ilişkin
prosedürlere ait kurallar ve bu Kongre tarafından
uygulanan mali prosedürler, Taraflar Kongresi'nin ilk
toplantısında gerekli değişiklikler yapılmış olarak
(mutatis mutandis) uygulanır, şu şartla ki bu Protokol
Tarafları'nın bir araya geldiği Taraflar Toplantısı
tarafından oy birliği ile aksi kararlaştırılmış olması
hali bu durumun dışındadır.
6. Bu Protokol Tarafları'nın bir
araya geldiği Taraflar Toplantısı'na ait birinci
toplantısı, bu Protokol'ün yürürlüğe girdiği tarihten
sonra programlanan toplanacaktır. Bu Protokol
Tarafları'nın bir araya geldiği Taraflar Toplantısı'nın
daha sonraki olağan toplantıları her yıl Taraflar
Toplantı'sına ilişkin olağan toplantılar ile bağlantılı
olarak yapılacak şu şartla ki bu Protokol Tarafları'nın
bir araya geldiği Taraflar Toplantısı tarafından oy
birliği ile aksi kararlaştırılmış olması hali bu durumun
dışındadır.
7. Bu Protokol Tarafları'nın bir
araya geldiği Taraflar Toplantısı'nın olağan üstü
toplantıları, Bu Protokol Tarafları'nın bir araya
geldiği Taraflar Toplantısı tarafından gerekli görüldüğü
takdirde veya herhangi bir Tarafın talebi üzerine diğer
zamanlarda da yapılabilir, şu şartla ki sekreterlik
tarafından Taraflara bu talep altı ay içinde
bildirilecektir ve en az Taraflar üçte biri tarafından
desteklenecektir.
8. Birleşmiş Milletler ve uzmanlaşmış
organları, Uluslararası Atom Enerjisi Kurumu ile
Kongre'de taraf olmayan devlet üyeler, Bu Protokol
Tarafları'nın bir araya geldiği Taraflar Toplantılarında
temsilci statüsüyle temsil edilecektir. Bu Protokol
tarafından kapsanan konularda yetkili olan ve
sekreterliğe Bu Protokol Tarafları'nın bir araya geldiği
Taraflar Toplantısı 'nda gözlemci olarak temsil edilmek
istediğini açıklayan Ulusal veya uluslararası, devletsel
veya sivil herhangi bir kurum veya organın bu isteği
kabul edilir şu şartla ki mevcut Tarafların üçte biri
tarafından bu durum onaylanmalıdır. Gözlemcilerin giriş
ve katılımı, yukarıda fıkra 5'de atıfta bulunulan
prosedür kurallarına tabidir.
Madde 14
1. Kongre'ye ilişkin Madde 8
tarafından kurulan sekreterlik bu Protokol'ün
sekreterliği olarak hizmet görecektir.
2. Sekreterlik işlevleri konusunda
Kongre'ye ait Madde 8 fıkra 2 ile sekreterliğin
işlevlerine ilişkin yapılan düzenlemeler konusunda
Kongre'ye ait Madde 8 fıkra 3 gerekli değişiklikler
yapılmış olarak (mutatis mutandis) uygulanacaktır.
Sekreterlik, buna ilaveten, bu Protokol tarafından
kendisine verilen işlevleri yerine getirecektir.
Madde 15
1. Bilimsel ve Teknolojik Tavsiye
Yardımcı Organı ve Kongre'ye ilişkin Madde 9 ve 10
tarafından kurulmuş Uygulamaya yönelik Yardımcı Organ,
sırasıyla, bu Protokol'ün Bilimsel ve Teknolojik Tavsiye
Yardımcı Organı ve Protokol'ün Uygulanmasına yönelik
Yardımcı Organ olarak hizmet görecektir. Kongre
kapsamındaki bu iki organın işleyişine ilişkin hükümler
gerekli değişiklikler yapılmış olarak (mutatis mutandis)
bu Protokol'e uygulanacaktır. Bu Protokol'ün Bilimsel ve
Teknolojik Tavsiye Yardımcı Organı ve Protokol'ün
Uygulanmasına yönelik Yardımcı Organı'nın toplanma
oturumları, sırasıyla, bu Protokol'ün Bilimsel ve
Teknolojik Tavsiye Yardımcı Organı ve Protokol'ün
Uygulanmasına yönelik Yardımcı Organı toplantılarıyla
bağlatılı olarak yapılır.
2. Protokol' taraf olmayan ancak
Kongre'ye taraf olan Taraflar yardımcı organların
herhangi bir toplantısına gözlemci olarak
katılabilirler. Yardımcı organlar bu Protokol'ün
yardımcı organları olarak hizmet görmeleri halinde, bu
Protokol kapsamında kararlar sadece bu Protokol'e taraf
olan Taraflarca alınacaktır.
3. Kongre'ye ait Madde 9 ve 10
tarafından kurulmuş yardımcı organların bu Protokol'e
ait meseleler ile ilgili işlevlerini yerine getirmeleri
halinde Kongre'nin bir Tarafını temsil eden yardımcı
organlara ilişkin Bureaux'un herhangi bir üyesi bu
Protokol'ün Tarafları arasından ve yine bu Protokol
Tarafları tarafından seçilecek bir ilave üye ile
değiştirilecektir.
Madde 16
Bu Protokol Tarafları'nın bir araya geldiği Taraflar
Toplantısı, olabildiğince yakın bir süre içinde,
Protokol'e yapılan başvuruları ele alacak ve Taraflar
Toplantısı tarafından alınabilecek ilgili kararlar
ışığında, Kongre'ye ait Madde 13'de atıfta bulunulan çok
taraflı istişare sürecini, uygun olduğu yerde,
değiştirecektir. Bu Protokol'e uygulanabilecek herhangi
bir çok taraflı istişare süreci Madde 18'e uygun olarak
oluşturulan prosedür ve mekanizmalara tarafsız bir
şekilde uygulanacaktır.
Madde 17
Taraflar Toplantısı, ilgili ilkeleri, değişiklikleri,
kuralları ve kılavuzları, özellikle emisyon alış verişi
için doğrulama, raporlama ve hesaplama açısından
tanımlar. Ek B'de yer alan Taraflar Madde 3 kapsamındaki
taahhütlerini yerine getirmek amacıyla emisyon alış
verişine katılabilirler. Böyle bir alış veriş bu Madde
kapsamındaki sayısallaştırılmış emisyon sınırlamaları ve
indirimi taahhütlerini karşılamak amacıyla yurt için
girişimlere ilave nitelikte olacaktır.
Madde 18
Bu Protokol Tarafları'nın bir araya geldiği Taraflar
Toplantısı birinci toplantısında bu Protokol'e ilişkin
hükümlere aykırı hareketleri tespit etmek ve ele almak
için uygun ve etkili süreç ve mekanizmaları
onaylayacaktır, şöyle ki aykırılığın nedeni, türü,
derecesi ve sıklığını dikkate alarak sonuçları gösteren
bir liste geliştirilmesi buna dahildir. Bağlayıcı
sonuçlar doğuran bu Madde kapsamındaki herhangi bir
süreç veya mekanizma bu Protokol değiştirilmesi yoluyla
düzenlenecektir.
Madde 19
Uyuşmazlıkların giderilmesine yönelik Kongre'ye ilişkin
Madde 14 hükümleri bu Protokol gerekli değişiklikler
yapılmış olarak uygulanacaktır.
Madde 20
1. Bütün Taraflar bu Protokol'e ilişkin bir değişiklik
teklif edebilirler.
2. Bu Protokol ilişkin değişiklikler,
bu Protokol Tarafları'nın bir araya geldiği Taraflar
Toplantısının olağan toplantısında düzenlenecektir. Bu
Protokol ilişkin teklif edilen değişiklik metni, bu
değişikliğin
değiştirileceği toplantıdan en az altı ay önceden
Sekreterlik marifetiyle Taraflara bildirilecektir.
Sekreterlik herhangi bir teklif edilen değişiklik
metnini Taraflara ve Kongre'nin imza sahiplerine ve
bilgi için de Emanetçi'ye (Depositary) bildirecektir.
3. Bu Protokol için teklif edilen
değişiklikler için Taraflar oy birliği ile bir anlaşmaya
varmak için ellerinden geleni yapacaklardır. Oy birliği
için tüm yollara başvurulduğu takdirde ve bir uzlaşmaya
varılamadığı takdirde, değişiklik son çare olarak
toplantıda mevcut ve oy veren Tarafların dörtte üçlük
çoğunluğu ile kararlaştırılır. Yapılan değişiklik
sekreterlik tarafından Emanetçiye bildirilecek ve kabulü
için tüm Taraflara sirküle edilecektir.
4. Bir değişikliğin kabul edilmesi
ile ilgili belgeler Emanetçi'ye bırakılacaktır.
Yukarıdaki Madde 3'e uygun olarak yapılan bir
değişiklik, bu Protokol Tarafları'nın en az dörtte üçü
tarafından kabul edildiğine ilişkin bir belge Emanetçi
tarafından alındıktan sonraki doksanıncı günde kabul
eden Taraflarca yürürlüğe girecektir.
5. Değişiklik, bir başka Taraf için
söz konusu değişikliğe ilişkin kabul evrağını
Emanetçi'ye bıraktığı tarihten sonraki doksanıncı günde
bu Taraf için yürürlüğe girecektir.
Madde 21
1. Bu Protokol ekleri, aksi açıkça
belirtilmedikçe, Protokol'ün önemli bir
parçası sayılacak olup bu Protokol'e yapılacak atıflar
aynı zamanda eklerine de yapılmış sayılacaktır. Bu
Protokol'ün yürürlüğe girmesinden sonra
yapılan herhangi bir ekleme, bilimsel, teknik, usul veya
idari nitelikli liste, form veya diğer açıklayıcı
belgeler ile sınırlandırılacaktır.
2. Bütün Taraflar bu Protokol'ün
Eklerinde bir değişiklik teklif edebilirler.
3. Bu Protokol'ün Eklerinde bir
değişiklik, bu Protokol Tarafları'nın bir araya geldiği
Taraflar Toplantısının olağan toplantısında
düzenlenecektir. Bu Protokol'ün Eklerinde teklif edilen
değişiklik veya teklif edilen ek metni, bu değişikliğin
yapılacağı toplantıdan en az altı ay önceden Sekreterlik
marifetiyle Taraflara bildirilecektir. Sekreterlik
herhangi bir teklif edilen değişiklik ek veya teklif
edilen ek metnini Taraflara ve Kongre'nin imza
sahiplerine ve bilgi için de Emanetçi'ye (Depositary)
bildirecektir.
4. Bu Protokol'ün Eklerinde teklif
edilen değişiklik veya teklif edilen ek metni için
Taraflar oy birliği ile bir anlaşmaya varmak için
ellerinden geleni yapacaklardır. Oy birliği için tüm
yollara başvurulduğu takdirde ve bir uzlaşmaya
varılamadığı takdirde, değişiklik son çare olarak
toplantıda mevcut ve oy veren Tarafların dörtte üçlük
çoğunluğu ile kararlaştırılır. Yapılan değişiklik
sekreterlik tarafından Emanetçiye bildirilecek ve kabulü
için tüm Taraflara sirküle edilecektir.
5. Yukarıdaki Fıkra 3 veya 4 uygun
olarak hazırlanan Ek A veya B'nin dışındaki bir Ek'in
Ek'i (lahikası) veya Ek'teki değişikliği, Emanetçi
tarafından söz konusu Ek'in Ek'i (lahikası) veya Ek'teki
değişikliğinin Taraflara bildirim tarihinden sonra
altıcı ayda bu Protokol tüm Taraflar için
yürürlüğe girecektir, şöyle ki Ek'in Ek'i (lahikası)
veya Ek'teki değişikliğin kabul edilmediğini Emanetçi'ye
yazılı olarak bildiren tarafından hariçtir. Ek'in Ek'i
(lahikası) veya Ek'teki değişiklik, Emanetçi tarafından
geri çekilme bildiriminin alındığı tarihten sonra 90 gün
İçindeki kabul etmeme bildirimi yapan Taraflar için
yürürlüğe girecektir.
6. Ek'in Ek'i (lahikası) veya Ek'teki
değişiklik Protokol'deki bir değişiklik ile ilgiliyse,
Protokol'e ilişkin bu değişiklik yürürlüğe girinceye
kadar o Ek'in Ek'i (lahikası) veya Ek'teki
değişiklik yürürlüğe girmeyecektir.
7. Bu Protokol'e ilişkin Ek A ve B'e
ait değişiklikler Madde 20'de belirtilen usule uygun
olarak hazırlanacak ve yürürlüğe girecektir, şöyle
ki Ek B'ye ilişkin herhangi bir değişiklik sadece ilgili
Tarafın yazılı onayı ile yapılacaktır.
Madde 22
1. Aşağıdaki Fıkra 2'de belirtilenler
hariç bütün tarafların tek bir olacaktır.
2. Bölgesel ekonomik bütünleşme
örgütleri, yetkili oldukları konularda, bu
Protokol Taraf üye Devlet sayısına eşit bir oy sayısı
ile oy verme hakkına sahip olacaktır. Böyle bir örgüt,
üye Devletlerinden herhangi biri oy hakkını kullandığı
takdirde bu oy hakkını kullanmayacaktır veya tam tersi
durum da geçerlidir.
Madde 23
Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri bu Protokol'ün
Emanetçisidir.
Madde 24
1. Bu Protokol, Kongre'ye taraf olan Devletler ve
bölgesel ekonomik bütünleşme örgütlerinin imzasına açık
olacak olup onay, kabul veya tasdiklerine tabi
olacaktır. Birleşmiş Milletler, Merkez Binasında
16 Mart 1998 ila 15 Mart 1999 tarihleri arasında
imzaya açık olacaktır. Onay, kabul, tasdik
ve girişe ilişkin belgeler Emanetçi'ye teslim
edilecektir.
2. Herhangi bir üye Devleti Taraf
olmaksızın bu Protokol'ün tarafı olan herhangi bir
bölgesel ekonomik bütünleşme örgütü, bu Protokol
kapsamında yer alan tüm yükümlülükler ile bağlı
olacaktır. Böyle bir örgüt olması halinde, bir veya daha
fazla üye devleti bu Protokol'e Taraf ise, örgüt ve üye
Devletler bu Protokol kapsamındaki yükümlülüklerinin
yerine getirilmesine ilişkin ilgili sorumluluklarını
üzerinde karar vereceklerdir. Böyle durumlarda, örgüt ve
üye Devletleri eşanlı olarak haklarını kullanma
yetkisine sahip olmayacaklardır.
3. Onaylama, kabul, tasdik ve girişe
ilişkin belgelerde, bölgesel
ekonomik bütünleşme örgütleri bu Protokol tarafından
düzenlenen konulara ilişkin olarak yetki derecelerini
açıklayacaklardır. Bu örgütler, yetki derecelerindeki
önemli herhangi bir değişiklik hakkında Teminatçı' ya,
ve Teminatçı tarafından da yeri geldiğinde Taraflar' a,
bilgi sağlayacaktır.
Madde 25
1. Bu Protokol, Kongre'nin 44
Tarafından daha az olmamak kaydıyla, 1990 yılı
itibariyle toplam karbon dioksit emisyonunun an az %
55'i için hesap edilen Ek A'da yer alan Tarafların onay,
kabul, tasdik ve girişlerini emanete teslim ettikleri
tarihten sonraki tarihten sonra doksanıncı günde
yürürlüğe girecektir.
2. Bu Madde'nin amacı gereğince, "El
I'de yer alan Taraflara ilişkin 1990 yılı toplam karbon
dioksit emisyonları" Kongre'ye ilişkin Madde 12'ye
uygun olarak gönderilen birinci ulusal bildirgelerde
belirtilen Ek 1'de yer alan Taraflarca bu Protokol'ün
kabul tarihi sırasında ve öncesinde açıklanan miktar
anlamına gelecektir.
3. Bu Protokol'ü onaylayan, rıza
gösteren veya tasdik eden veya Fıkra 1'de açıklanan
şartlar yerine getirildikten sonra kabul eden her bir
Devlet veya bölgesel ekonomik bütünleşme örgütü
için, bu onay, rıza, tasdik ve kabule ilişkin belgelerin
teminata bırakıldığı tarihi izleyen doksanıncı günde
yürürlüğe girecektir.
4. Bu Madde' nin amacı gereğince, bir
bölgesel ekonomik bütünleşme örgütü tarafından teminata
bırakılan herhangi bir belge örgütün Devlet üyeleri
tarafından teminata bırakılanlara ilave olarak
sayılmayacaktır.
Madde 26
1. Bu Protokol hiçbir rezervasyon
yapılmayacaktır.
Madde 27
1. Bir Taraf için bu Protokol'ün
yürürlüğe girdiği tarihten başlamak üzere üç yıl sonra
herhangi bir zamanda, o Taraf bu Protokol'den Teminatçı'
ya yazılı bildirimde bulunarak geri çekilebilecektir.
2. Söz konusu çekilme Teminatçı
tarafından geri çekilmeye ilişkin bildirimin alındığı
tarihten veya geri çekilme bildirimde açıklanan
daha sonraki bir tarihten sonra bir yılın sona ermesi
ile yürürlüğe girecektir.
Madde 28
Bu Protokol orijinali ki Arapça,
Çince, İngilizce, Fransızca, Rusça ve İspanyolca aynı
derecede geçerlidir Birleşmiş Milletler Genel
Sekreterliği'nde teminata teslim edilecektir.
Bin dokuz yüz doksan yedi yılı Aralık ayının on birinci
gününde Kyoto'da düzenlenmiştir.
İŞ BU DURUMU ONAYLAMA ÜZERE, imza
sahipleri belirtilen tarihte bu Protokol' ün altına
geçerli imzalarını koymuşlardır
Ek A
Sera Gazları
Karbon dioksit (CO2)
Metan (CH4)
Nitro Oksit (N2O)
Hidroflorokarbon (HFCs)
Perflorokarbon (PFCs)
Sülfür hekzaflorid (SF6)
Sektörler/Kaynak Kategorileri
Enerji
Yakıt yanması
Enerji Endüstrisi
İmalat sanayileri ve inşaat
Nakliye
Diğer sektörler
Diğerleri
Yakıtlardan kaçak emisyonlar
Katı yakıtlar
Petrol ve doğal gaz
Diğerler
Sanayi süreçleri
Mineral ürünler
Kimya sanayi
Metal üretimi
Diğer üretimler
Halokarbon ve sülfür hekzaflorid üretimi
Halokarbon ve sülfür hekzaflorid tüketimi
Diğerleri
Çözücü ve diğer ürünlerin kullanımı
Tarım
Bağırsak fermantasyonu
Gübre idaresi
Pirinç tarımı
Tarımsal topraklar
Savanaların planlı olarak yakılmaları
Tarımsal artıkların yakılmaları
Diğerleri
Atık
Toprağa katı atık boşaltımı
Atık su işleme
Atık yakılması
Diğerleri
Ek B
Sayısallaştırılmış sınırlama veya
indirim taahhütü veren Taraflar (baz yılın veya
dönemin yüzdesi)
Avustralya 108
Avusturya 92
Belçika 92
Bulgaristan* 92
Kanada 94
Hırvatistan* 95
Çek Cumhuriyeti* 92
Danimarka 92
Estonya* 92
Avrupa Topluluğu 92
Finlanda
|
